23 MADDEDE AMASRA’DAKİ TARİHİ YAPILAR !

 Kültür ve Sanat Evi (Chapel) - Amasra: Amasra kalesi içinde, eski bir Chapel (küçük kilise)'dir. 15. yy. da Mescide dönüştürülmüş, 1930 yılında da ibadete kapatılmıştır. 2002 yılında restore edilerek "Kül¬tür ve Sanat Evi" olarak hizmete açılmıştır.

1.       9. yy. da çok itinalı bir tuğla-taş örgü sistemi ile ya¬pılanChapel, 11 X 7 m. boyutlarındadır. Ambon tonozunda "İsa Peygamber'in Göğe Yükselişi" betimlenmiştir. Nart- hex ve Ambon'un diğer bölümlerini süsleyen renkli ve din-sel konulu freskolar (duvar resimleri) zamanla tahribata uğ¬ramış ve kaybolmuştur.

2.       Yıkık Kilise-Amasra: Tavşan Adası'nda temel izlerine rastlanan Haç planlı kilise kalıntılarının Bizans dönemine ait olduğu anlaşılmaktadır.

3.       KüçüktepeMarytriumu-Amasra: Uzun yıllar Roma ve Bizans yönetiminde kalan Amasra'nın, Ereğli ile birlikte Hıristiyanlığın gizlice örgütlendiği ve M.S. 1.yy. sonları ile 2.Yy'da bütün İmparatorlukta hızla yayılan Hıristiyanlığın hayli taraftar bulduğu ilk yerlerden biri olduğu söylenmekte, 9.yy'da ise Kırım ile ilişkisi bulunan etkin bir Başpiskoposluk merkezi olduğu bilinmektedir.

4.       Amasra'da yaşayan ve 1.yy'da Hıristiyanlığı ilk defa yaymaya çalışan Pontus'lu Rahip Iakintos; 711 yı¬lından sonra Hora ve Ayasofya kiliselerinde dualarla anılan Kyros; 8.yy'daIkonoklast Yorgi Georgios; Hıris¬tiyanlık inançları bakımından, dönemlerinde ruhani meclis tarafından birer "Aziz" ilan edilerek öldürüldükleri yerlerde, sığındıkları mağaralarda ve mezarlarında kutsanan ilk Hıristiyanlardandır.Bugün, Amasra'yı ziyaret edenler; kutsanan yerlerden Iakintos ve Kyros'un mezarının bulunduğu Kü¬çüktepe yamaçlarına, Georgios'un inzivaya çekildiği yer olarak bilinen Büyüktepe mağarasına, Amasra Kili¬sesine (bugünkü Fatih Camii) yakın ilgi göstermektedirler.

5.       Büyüktepe (İnziva) Mağarası-Amasra: Amasra ilçesinde, Büyüktepe'nin doğu ve batı yamaçlarında, kare planlı ve oval bir girişi olan iki mağa¬ra bulunmaktadır. Batıda Dökük Mevkisinde olanı, 8.yy sonlarında Georgios'un inzivaya çekildiği yer olarak bilinir. Dikey kaya üzerine yerden 2 m. kadar yükseklikte, 3.5x2.5 m. boyutunda, özel biçimde oyulmuş bir sediri vardır. Doğu yamacında yer alan ise, biraz daha geniş ve çift sedirlidir. 

6.       Kuşkayası Yol Anıtı-Amasra: Amasra-Bartın karayolu üzerinde, Amasra'ya 4 km uzaklıktaki Kuşkayasımevkisindedir. Roma İmparatoru GermaniousClaudius zamanında Doğu Eyaletleri İnşa Ordusu Komutanlığı yaptıktan son¬ra yaşam boyu Bitinya -Pontus Valiliğine atanan Gaius Julius Aguilla tarafından M.S. 41-54 yılla¬rında yaptırılmıştır. Dünyada tek olduğu bilinmek¬tedir.

7.       Roma yol ağının bir parçası olan ve İmpa¬ratorun anısına yaptırılan bu anıt; yufka kabartma tekniğiyle kayalara oyulmuş Kral heykeli ve Roma Hakimiyet Kartalı ile birbirini tamamlayan iki ki¬tabe, oturma sedirleri ve kaya nişlerini kapsamak¬tadır.

8.       Anıta ait Kral Heykeli ve HakimiyetKartalı'nın başları tahrip olmuştur. Birisi kral figü¬rünü çevreleyen Niş'in üstünde, diğeri kabartmalar¬dan uzakta ve batıda bulunan birbirini tamamlayan kitabelerde; "Devletlerarası barışın ve dostluğun anısına, İmparator Germanious'un yüceliği için G.J. Aguilla dağı yardı ve bu dinlenme yerini kendi özel ödeneği ile yaptırdı" ifadeleri bulunmaktadır.

9.       Eni 5 m.'yi bulan Roma karayolunun son iz¬leri bu anıtın önünde, yüzyıllarca kullanımın aşın- mışlığı görülürken, anıtın muhtemelen bir Anıtsal Çeşme'yi (Nymphaion) de kapsadığı, zamanla bu çeşmenin yıkıldığı kalıntılardan anlaşılmaktadır.

10.   Ayrıca; Roma Dönemine ait aynı mahiyette, fakat çok sade bir anıtın izleri de Amasra'ya hakimSavrankaya Tepesi'nde görülmektedir.

11.   Bedesten-Amasra: Amasra'nın güneyinde, sahile yaklaşık 1,5 km. uzaklıktadır. Bazilika planlı olup, 5 adet Sahını (Nef) ve 18 x 45 m.'lik boyutlarıyla büyük bir yapıdır. M.S. 1. yy. sonları ve 2. yy. başlarında muhtemelen Roma Eya¬let Meclis Sarayı (Bouleuterion) olarak yapıldığı, sonradan ticari amaçlarla kullanıldığından Bedesten adını aldığı sanılmaktadır. Spor Salonu veya Roma Hamamı olabileceği de tartışılmaktadır.

12.   Hisarpeçe Yeraltı Galerisi-Amasra: Amasra yeraltı galerilerinden birisi olan Hisarpeçe Su Galerisi; Zindan Mahallesinin Kaleiçi mevkiin¬den başlayarak liman yönünde yerleşim yerlerinin altında devam etmektedir. Kale içindeki ana girişten itiba¬ren yaklaşık 30 mt uzunluğundaki bölümüne girilebilmektedir. Galeri, 1,55 m. genişliğinde ve 1.80 m. yüksekliğindedir. Yan duvarları ve merdivenleri moloz taş örgü, tavanı ise kemerli taş-tuğla örgü sistemiyle yapılmıştır. Bazı tarihçiler, Roma dönemine ait olan galerilerin, Kapadokya'daki sığınaklardan esinlenilerek yapıl¬dığını söylemektedirler.

13.   Yeraltı Çarşısı-Amasra: Roma dönemine ait olduğu sanılan Çarşının, en önemli bölümü Tomaçkuyusumevkisinde görülür. Be- desten'deki yapı tekniklerinin aynen uygulandığı yeraltı çarşısında, 17 m.'lik bir ana galeri ve ana galeriye açılan yaklaşık 50 oda bulunmaktadır. Güneye ve batıya doğru olmak üzere, antik şehir alanlarında yer yer geniş kanalizasyonlara ve logarlara rastlanır.

14.   Kemere Köprü- Amasra: Boztepe'deki Sormagir Kalesini Amasra'daki Zindan Kalesine bağlayan tek gözlü bir köprüdür. Bizans dönemine ait olan köprü 9. yy.da yapılmıştır. 

15.   Kemerdere Köprüsü- Amasra: Roma İmparatoru Claudius döneminde (M.S. 41-54) yapılan tek gözlü bir Roma Köprüsü olup, Amasra'ya 3 km. uzaklıktaki Cevizlik Vadisi'ndedir. Amasra'yı Bartın'a bağlayan ve 4. km'de de Kuşkayası Anıtı'nın önünden ge-çen Roma yol ağının bir parçasıdır. Köprü Ayağındaki çok silik bir kabartma kompozisyonda mızrakla savaşan yedi asker figürü, Roma-Pontus savaşlarını anlatmaktadır.

16.   Antik Yol-Amasra: Roma döneminde 1. yy sonlarına doğru yapılmıştır. Amaç, kiliselerin yer aldığı Amastris şehrini yine Anado-lu'daki kiliselerin bulunduğu şehirlere bağlamaktır. Antik yol, Amasra'da başlayıp Kuşkayası Yol Anıtı'nın önünden geçerek Safranbolu ve Gerede'ye ulaştıktan sonra İpek Yolu ile kesişmektedir. Yolun büyük bir kısmı yok olmuş¬tur.

17.   Antik Tiyatro-Amasra: Roma Dönemine ait olup, Aya Yorgi Tepesi'nin gü¬ney yamacındadır. Tiyatro boşluğu (Cavea) ve Sahne (Sca- ne) bölümleri yıkılmıştır. Yeri mezarlık olarak kullanılan tiyatronun sadece bir giriş kapısına ait kalıntılar görülebil-mektedir.

18.   Akropol-Amasra: Bedesten'in güneybatısındadır. Surlarından çok az bir kısmı ayaktadır. Burada bulunan bazı sütunlar Amasra Müzesi'nde sergilenmektedir.

19.   Necropol-Amasra: Aya Yorgi Tepesi eteklerindeki bu antik mezarlık önemli ölçüde tahrip olmuş, anıt mezarlar ve lahit taş¬ları inşaatlarda kullanılmıştır. Günümüzde sadece yeri bilinmektedir.

20.   Su Yolu-Amasra: Su Yolunun muhtemelen Roma döneminde inşa edildiği sanılmaktadır. Başlangıç yeri Kurucaşile İlçe¬sinin Başköy mevkii olup, Amasra'ya kadar uzanmaktadır. Takriben eni 1,10 m, yüksekliği ise 1,30 m'dir. Yolun Saraydüzü-Kirlik-Makaracı bölümlerinde çökmeler meydana gelmiştir.

21.   Rıhtımlar Ve Dalgakıranlar-Amasra: İlkçağda yapılan ve sonraki dönemlerde de onarılan harçsız-kenetli örgü (Opus Revincium) tarzındaki muntazam dock sistemlerinin, 1-2 ton ağırlığında blok kesme taşlarla yapıldığı görülmektedir. Tarihi izlerin çoğu günümüze ulaşamamış, ancak 1803 yılında Jouannin ve 1886 yılında da VonDiest'in çizdikleri Amasra krokilerinde, limanın ve dalgakıranların konumu detayıyla gösterilmiştir.

22.   Osmanlı Hamamı Kalıntıları- Amasra: 17 yy.da yapıldığı sanılmaktadır. Soğukluk, Ilıklık, üç kurnalı yıkanma yeri ve su hazneleri ile külhan bulunmaktadır. Yıkanma yeri bir orta kubbe iki yarım kubbe ile örtülüdür. Soğukluk kısmı yıkılmıştır. Dört köşesinde görülen "Biye"ler Anadolu Beylikleri döneminin tipik mimari özelliklerini taşımaktadır.